Ook deze tijd zal eenmaal de goede oude tijd heten

 

Elke generatie schudt uit de levensboom een aantal verboden vruchten.

In JOLIJT van schrijfster Edith Smit staan drie generaties centraal. Jolijt is de zelfbewuste grootmoeder die zich vaak afvraagt waarom jonge mensen het verleden zo idealiseren als ze het zelf niet eens hebben meegemaakt. Haar dochter Anna heeft meer moeite met de nieuw verworven vrijheid van haar kinderen. En de kinderen Janis en Joplin doen vooral waar ze zin in hebben. Het opzetten van een carrière als beroemdheid op YouTube of het verven van het haar in een vreemde kleur is er niets bij. Het verhaal gaat ook over Hendrik, een rasechte Rotterdammer die de dagen van de week door elkaar haalt, maar eigenlijk geen moeite heeft met zijn niet zo avontuurlijke leven. Over deze mensen gaat de roman die als ondertitel ‘schelmenroman’ heeft.

We kunnen discussiëren of de roman echt bij de genre van de schelmenroman past. De lezer volgt in ieder geval de avonturen van Jolijt, tijdens haar jaren als jonge vrouw en als oma van twee kleinkinderen. Hoewel Jolijt niet, zoals een traditionele schelmenroman, een antiheld of schurk in de hoofdrol heeft, is het verhaal alles behalve braaf. Daarnaast komt de lezer in aanraking met verschillende generaties, tijden en leefgewoontes. Eén van de goede aspecten aan deze roman is dat de terugblikken op het verleden op de juiste momenten in het verhaal zijn ingezet. Ze geven de maatschappelijke veranderingen op een mooie manier weer, waardoor de lezer algauw gaat nadenken over de verschillen tussen de generaties. Het maakt het verhaal interessanter en zal voor sommige lezers een gevoel van herkenning oproepen.

“In de slaapkamer van het jonge stel prijkte een poster met Elvis Presley. Uit de film Jailhouse Rock. Wat had ze van die man gehouden. Haar eerste grote liefde. De rest van de miljoenen aanbidsters stelde niets voor. Are you lonesome tonight zong hij immers speciaal voor haar. En dit grut had zijn foto als een hebbedingetje aangeschaft. Dat is Elvis, zei het kindvrouwtje, knipperend met wimpers als spijkers, hard van de zwarte mascara. Pardon, mijn Elvis zal je bedoelen dacht Jolijt”.

Edith Smit heeft haar eigen schrijfstijl ontwikkeld en ze heeft gelukkig niet te veel naar andere auteurs gekeken. Haar verhaal is creatief uitgewerkt en het mooie aan haar stijl is dat we als lezers bijna het gevoel hebben dat we een deel van de familie zijn en meedoen aan de soms hilarische dialogen. De hoofdstukken staan echter soms te veel op zichzelf en daardoor mist het verhaal enigszins diepgang. De humoristische plotwisselingen maken niettemin veel goed en zijn een aanwinst voor het boek. Het beste deel van de roman is wanneer iemand uit het verleden zijn intrede in het leven van de familie doet. Dan merkt de lezer dat Edith Smit echt heeft geprobeerd om de lezer aan het denken te zetten over de verbinding tussen de verschillende generaties en over de vraag wat er in al die jaren is veranderd.

“Jolijt had Saar innig lief. Ze keek dwars door alle lagen opsmuk heen. Wat ze deelden was een rebels verleden en een grenzeloos vertrouwen in een spetterende toekomst. “Natuurlijk staan we met één been in het graf, maar wel op mooie naaldhakken. Proost!”

Jolijt heeft een open einde en laat de lezer met een aantal vragen achter. Het verleden van Hendrik en zijn nieuwe toekomst, hoe gaat dat verder? Hoe gaat Jolijt haar leven nu invullen na alles wat er is gebeurd? Wat zal er gebeuren in de levens van de kleinkinderen zodra ze ouder worden? Edith Smit zou de verhaallijn zo verder kunnen schrijven. Het is dan ook goed nieuws dat de schrijfster met het volgende boek bezig is. Jolijt is een bijzonder debuut met een creatieve uitwerking van een universeel thema, humoristische plotwendingen en een fijn leesbare stijl van de schrijfster.

Wil je op de hoogte worden gehouden van Jolijt en haar avonturen? Kijk dan op de Facebookpagina.

Met dank aan Ruud van Mens & Edith Smit voor dit recensie-exemplaar!

Boekgegevens
Titel: Jolijt

Auteur: Edith Smit
Uitgeverij: Brave New Books
Aantal pagina’s: 168
ISBN: 9789402170382


Het Tweede boek van Edith Smit - Keet


Recensie door Anna Husson 25 september 2018

Begin dit jaar schreef ik een recensie over het boek Jolijt van schrijfster Edith Smit. Ik vond het een bijzonder debuut met een creatieve uitwerking van een universeel thema, veel humoristische plotwendingen en een fijn leesbare stijl van de schrijfster. De roman is het eerste deel van een trilogie die bestaat uit de boeken Jolijt (2017), Keet (2018) en Olijk (2019). Ik kreeg gelukkig de eer om ook het tweede deel van de reeks te lezen. Heeft Edith Smit haar eigenzinnige schrijfstijl voortgezet in haar tweede roman? En hoe zit het met de hoofdstukken: staan ze, zoals in de debuutroman, nog te veel op zichzelf of zijn ze meer met elkaar verbonden?

Hoofdpersoon van de roman is natuurlijk Keet. Deze eigenwijze negentigjarige doet altijd wat ze zelf wilt en ze is vastberaden om al haar wensen en doelen in het leven in vervulling te laten komen. Mocht de realiteit echter anders verlopen, dan verzint Keet wel wat om toch te bereiken wat ze wilt. Daardoor neemt ze het niet altijd zo nauw met de waarheid. Keet houdt namelijk een groot geheim achter en zelfs haar dochter Jolijt weet nergens wat van af. Ze doet haar best om haar moeders geheimen te ontrafelen, maar dat kan ze eigenlijk niet alleen. En als je een grote familie hebt, dan is het natuurlijk eenvoudig om hulp in te schakelen! Maar wat doe je als ook die gezinsleden iets te verbergen hebben? Kan je dan wel achter de geheimen komen of besluit je om de familiegeschiedenis met rust te laten?

'De oorlog had diepe gaten in de woningvoorraad geslagen en het zou nog tot begin jaren zestig duren voordat het huren van een huis een haalbaar doel werd. Inwonen bij ouders of andere familieleden was de gewoonste zaak van de wereld, want de wachtlijsten voor een woning waren lang. Het hielp niet eens veel al je kon aantonen dat er sprake was van een huwelijk en dat daaruit al kinderen waren voortgekomen. Wachten moest je en dat gedurende een aantal jaren. 

De sfeer van Keet lijkt veel op die van de debuutroman Jolijt. Toch heeft Edith Smit meer spanning in het verhaal verwerkt door de focus te leggen op twee vragen. Hoe is de man van Keet aan zijn einde gekomen? En welke rol spelen de zus van Keet en haar man Salvatore in dit verhaal? De kern van het verhaal is dus duidelijker en ook de hoofdstukken staan meer met elkaar verbonden. Dit resulteert in een prettige leeservaring en het bouwt de spanning ook meer op. Hoewel Smit veel springt tussen tijden en jaren heeft ze de regie strak in haar handen. Als je als lezer denkt dat je het antwoord op de vragen hebt, word je weer naar een heel ander scenario geleid.

Het verhaal speelt zich dus af in 2018, maar door de talloze terugblikken op de jaren dertig tot de jaren zeventig van de vorige eeuw krijg je als lezer ook een beter beeld van zowel de familiegeschiedenis als de Rotterdamse geschiedenis. De historische feiten zijn op een mooie manier verbonden met de gebeurtenissen in het leven van Keet en haar familie. De geschiedenis wordt natuurlijk vanuit het oogpunt van de schrijfster geschreven, maar het blijft heel leerzaam en de meeste lezers zullen waarschijnlijk na het lezen van het boek een veel beter beeld hebben hoe het vroeger in Rotterdam ging. Door de roman verwaterd dit stukje van de Rotterdamse geschiedenis dus niet en het is belangrijk dat schrijvers de geschiedenis op hun eigen manier weer tot leven wekken. Dit heeft Edith Smith dus heel goed gedaan.

'Het is toch wat, die Metoo berichten. Het lijkt wel of alle vrouwen ineens herinneringen willen delen aan grijpgrage mannen. Ik lees het met stijgende verwondering. Er is niets nieuws onder de zon. De pastoor bij wie ik vroeger zondags op schoot moest zitten, dwaalde met zijn gerimpelde handen vaak af naar mijn grote witte onderbroek, een directoire heette dat toen. Ik rende dan altijd snel weg om tikkertje-met-verlos te gaan spelen. De pastoor vergreep zich vervolgens gretig aan ander vlees, namelijk het draadjesvlees naast de spruitjes.

In principe hoef je het eerste boek Jolijt niet te lezen om Keet te kunnen volgen, want de verhalen staan los van elkaar. Daarnaast is Keet in sommige opzichten beter geschreven en het verhaal heeft meer diepgang, spanning en humor. Het is echter wel een voordeel als je de debuutroman al hebt gelezen, want bepaalde vragen uit die roman worden in Keet beantwoord en het geeft toch een beter en een vollediger beeld van de onderlinge verhoudingen. Ik ben benieuwd hoe Edith Smit het laatste deel van de reeks, Olijk, gaat uitwerken. Welke vragen zullen er in deze roman centraal staan en welke avonturen gaat de familie weer beleven?

Boekgegevens
Titel: Keet

Auteur: Edith Smit
Uitgeverij: Brave New Books
Aantal pagina’s: 156
ISBN: 9789402178838